Чөлөөт худалдааны хэлэлцээрүүд

ЕВРОПЫН ХОЛБООНЫ ХӨНГӨЛӨЛТИЙН ЕРӨНХИЙ СИСТЕМ (GSP+)  

Европын Холбооны Хөнгөлөлтийн ерөнхий систем GSP+ (Generalised Scheme of Preferences Plus) Европын Холбооноос хөгжиж буй орнуудад олгодог худалдааны тусгай хөнгөлөлтийн тогтолцоо юм. Энэхүү системийн хүрээнд шаардлага хангасан улс орнуудын экспортын бүтээгдэхүүн Европын Холбооны зах зээлд тарифгүй эсвэл хөнгөлөлттэй тарифаар нэвтрэх боломжтой болдог.  Монгол Улс Европын Холбооны GSP+ хөтөлбөрт хамрагдсанаар 7200 нэр төрлийн бараа бүтээгдэхүүнийг Европын холбооны 27 улсын 400 гаруй сая хэрэглэгчид гаалийн татварын 0 хувь буюу эсвэл буруулсан тарифаар экспортлох боломжыг олгодог. Монгол Улс уг системийн хөнгөлөлтөнд 2027 он хүртэл хамрагдана.   

Хөнгөлөлтийн системийн зорилго нь хөгжиж буй орнуудын экспортыг дэмжих, ядуурлыг бууруулах, тогтвортой хөгжлийг дэмжих, хүний эрх, хөдөлмөрийн стандарт, байгаль орчны хамгаалалтыг сайжруулах, олон улсын конвенцуудын хэрэгжилтийг дэмжихэд оршино.  

Европын Холбооны хөнгөлөлтийн системээр хөнгөлөлт эдлэх үндсэн нөхцөл: 

• Барааны гарал үүслийн дүрэм хангасан байх. 

• Гарал үүслийн нотлох баримт бүрдүүлсэн байх. (Certificate of Origin) 
• Европын Холбооны техникийн болон эрүүл ахуйн шаардлагыг хангах. 
• Бараа нь GSP+-ийн хөнгөлөлтийн жагсаалтад багтсан байх.

Тарифын хөнгөлөлтийн ерөнхий системийг хэрэгжүүлэх тухай Европын Холбооны зөвлөлийн журам (PDF)

МОНГОЛ УЛС, ЯПОН УЛСЫН ХООРОНДЫН ЭДИЙН ЗАСГИЙН ТҮНШЛЭЛИЙН ХЭЛЭЛЦЭЭР (ECONOMIC PARTNERSHIP AGREEMENT, EPA) 

Эдийн засгийн түшлэлийн хэлэлцээр нь хоёр улсын худалдаа, хөрөнгө оруулалт, үйлчилгээ, эдийн засгийн хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх зорилготой Монгол Улсын анхны Эдийн засгийн түншлэлийн хэлэлцээр юм. 

Уг хэлэлцээр 2015 оны 2 дугаар сарын 10-нд Токио хотноо байгуулагдсан бөгөөд 2016 оны 6 дугаар сарын 7-ны өдрөөс хэрэгжиж эхэлсэн. Хэлэлцээрын зорилго нь хоёр орны худалдааны саад тотгорыг бууруулах, гаалийн тарифыг үе шаттайгаар бууруулах, чөлөөлөх, хөрөнгө оруулалтыг дэмжих, үйлчилгээний худалдааг өргөжүүлэх, бизнесийн орчныг сайжруулах, хоёр орны аж ахуйн нэгжүүдийн хамтын ажиллагааг нэмэгдүүлэхэд оршино.  Хэлэлцээрийн хүрээнд монголын тал 97 бүлгийн 5700 орчим төрлийн бараа, японы тал 97 бүлгийн 9300 орчим төрлийн барааны импортын гаалийн тарифыг үе шаттайгаар бууруулах болон тэглэх юм.  Япон улс Монгол Улсаас экспортлох барааны дийлэнх хэсэгт гаалийн тарифын хөнгөлөлт үзүүлдэг. Ноос, ноолуур, сүлжмэл бүтээгдэхүүн, арьс ширэн бүтээгдэхүүн, хүнсний зарим бүтээгдэхүүн, хөдөө аж ахуйн гаралтай бүтээгдэхүүн зэрэг багтдаг. Харин Монгол Улс Япон Улсаас импортлох олон төрлийн барааны гаалийн тарифыг үе шаттайгаар бууруулах үүрэг хүлээсэн. Үүнд: машин механизм,тээврийн хэрэгсэл, электрон бараа, үйлдвэрлэлийн тоног, төхөөрөмж зэрэг бараа бүтээгдэхүүнүүд багтаж байна.   

 Хэлэлцээрийн хүрээнд тарифын хөнгөлөлт эдлэхийн тулд: 

• Барааны гарал үүслийн дүрмийг хангасан байх. 

• Гарал үүслийн гэрчилгээ (Certificate of Origin) авсан байх. 

• Хэлэлэцээрийн тарифын жагсаалтад хамрагдсан бараа байх. 

• Японы стандарт, техникийн шаардлагыг хангах ёстой. 

Төгсгөл

Хэлэлцээр нь нийт 17 бүлэг, 10 хавсралттай бөгөөд хэлэлцээрээр барааны худалдаа, гарал үүслийн журам, гаалийн горим, эрүүл ахуй, ургамлын эрүүл ахуй, худалдаан дахь техникийн саад тотгор, үйлчилгээний худалдаа, хөрөнгө оруулалт, бизнесийн орчинг сайжруулах, оюуны өмч, цахим худалдаа, өрсөлдөөний бодлого, маргаан шийдвэрлэх, ерөнхий болон төгсгөлийн зүйл, хамтын ажиллагаа, хувь этгээдийн шилжилт хөдөлгөөн, Засгийн газрын худалдан авалт зэрэг 17 тодорхой асуудлыг зохицуулж байна.

Хавсралт:

• Эдийн засгийн түншлэлийн тухай Монгол улс, Япон улс хоорондын хэлэлцээр
• 2 дугаар бүлэгт дурдсан 1 дүгээр хавсралт
• 3 дугаар бүлэгт дурдсан 2 дугаар хавсралт
• 3 дугаар бүлэгт дурдсан 3 дугаар хавсралт
• 7 дугаар бүлэгт дурдсан 4 дүгээр хавсралт
• 7 дугаар бүлэгт дурдсан 5 дугаар хавсралт
• 7 дугаар бүлэгт дурдсан 6 дугаар хавсралт
• 8 дугаар бүлэгт дурдсан 7 дугаар хавсралт
• 10 дугаар бүлэгт дурдсан 8 дугаар хавсралт
• 10 дугаар бүлэгт дурдсан 9 дүгээр хавсралт
• 10 дугаар бүлэгт дурдсан 10 дугаар хавсралт
• Монгол улсаас Япон улс руу хөнгөлөлттэй тарифаар экспортлох 9300 барааны жагсаалт (Япон Улсын тарифын жагсаалт)
• Япон улсаас Монгол улс руу хөнгөлттэй тарифаар импортлох 5700 барааны жагсаалт (Монгол Улсын тарифын жагсаалт)
• Гарал үүслийн гэрчилгээ FORM E

АЗИ, НОМХОН ДАЛАЙН ХУДАЛДААНЫ ХЭЛЭЛЦЭЭР (ASIA-PACIFIC TRADE AGREEMENT) 

APTA нь хөгжиж буй орнуудын хоорондын худалдааг нэмэгдүүлэх, тарифын хөнгөлөлт олгох, эдийн засгийн хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх зорилготой бүс нутгийн худалдааны хэлэлцээр юм. Анх 1975 онд Бангкокийн хэлэлцээр (Bangkok Agreement) нэрээр байгуулагдаж, 2005 онд APTA нэртэй болсон. Монгол Улс 2020 онд APTA-д нэгдэн орж, 2021 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс хэлэлцээрийн хүрээнд тарифын хөнгөлөлт эдлэх боломжтой болсон. 

APTA хэлэлцээр нь худалдааг хөнгөвчлөх, барааны болон үйлчилгээний худалдааг дэмжих, гишүүн орнуудад харилцан тарифын хөнгөлөлт үзүүлэх, хөрөнгө оруулалтын хамтын ажиллагааг дэмжих үндсэн зорилготой. 

Одоогийн байдлаар APTA гишүүдэд БНХАУ, Энэтхэг, БНСУ, Бангладеш, Лаос, Шри Ланка улсууд багтаж байна.  

 APTA хэлэлцээрийн хөнгөлөлтийг эдлэхийн тулд:

• Барааны гарал үүслийн дүрмийг хангасан байх.
• Гарал үүслийн гэрчилгээ (Certificate of Origin) авсан байх.
• Хэлэлэцээрийн тарифын жагсаалтад хамрагдсан бараа байх.
• Японы стандарт, техникийн шаардлагыг хангах ёстой.

Ази Номхон далайн худалдааны хэлэлцээрийн товч танилцуулга

• • Хавсралт I Үндэсний хөнгөлөлтийн жагсаалт
    • Бангладеш
    • Хятад
    • Энэтхэг
    • Лаос
    • Монгол
    • Солонгос
    • Шри Ланка
  • Хавсралт II Гарал үүслийн дүрэм
  • Хавсралт II.А Салбарын гарал үүслийн дүрэм
  • Барааны гарал үүслийг нотлон гэрчилгээ олгож, баталгаажуулах үйл ажиллагааны журам
  • Ази Номхон далайн худалдааны хэлэлцээрийн оролцогч улс хооронд худалдааг хөнгөвчлөх тухай Ерөнхий хэлэлцээр
  • Ази Номхон далайн худалдааны хэлэлцээрийн оролцогч улс хооронд хөрөнгө оруулалтыг чөлөөлөх тухай Ерөнхий хэлэлцээр
  • Ази Номхон далайн худалдааны хэлэлцээрийн оролцогч улс хооронд үйлчилгээний худалдааг идэвхжүүлэх, чөлөөлөх тухай Ерөнхий хэлэлцээр

МОНГОЛ УЛС БОЛОН ЕВРАЗИЙН ЭДИЙН ЗАСГИЙН ХОЛБОО (ЕАЭЗХ) БОЛОН ТҮҮНИЙ ГИШҮҮН ОРНУУДЫН ХООРОНД БАЙГУУЛСАН ТҮР ХУДАЛДААНЫ ХЭЛЭЛЦЭЭР

Монгол Улс болон Евразийн эдийн засгийн холбоо (ЕАЭЗХ), түүний гишүүн орнууд хоорондын Худалдааны түр хэлэлцээр нь худалдааг хөнгөвчлөх, уул уурхайн бус экспортыг нэмэгдүүлэх, тодорхой бараанд тарифын хөнгөлөлт үзүүлэх зорилготой хэлэлцээр юм. Хэлэлцээрт Монгол Улс 2025 оны 06 дугаар сарын 27-нд гарын үсэг зурж, 2026 оны 12 сарын 21-нд соёрхон баталсан байна. Уг хэлэлцээр 07 дугаар сарын 22-ны өдрөөс хэрэгжиж эхэлсэн.  ЕАЭЗХ- ны гишүүдэд Оросын Холбооны Улс, Беларусь, Казахстан, Армени, Киргизстан улсууд багтаж байна.  

Энэхүү хэлэлцээр нь Монгол Улсын байгуулсан худалдааны хэлэлцээрүүдээс онцлог зохицуулаттай бөгөөд 3
жилийн хугацаанд хэрэгжих түр хэлэлцээр ба хөрөнгө оруулалт, үйлчилгээний худалдаа, банк санхүүгийн асуудлыг хамаарахгүй, зөвхөн барааны худалдаанд хамаарна. Мөн гарал үүслийн гэрчилгээг 24 цагийн дотор нөхөн гаргаж өгөх, гаальд мэдүүлснээс хойш 4 цагийн дотор барааг олгох зэрэг зохицуулалтууд орсон.

Хэлэлцээрээр ЕАЭЗХ-ны зах зээлд экспортлох Монгол Улсын 367 нэр төрлийн бараа, ЕАЭЗХ-ноос Монгол Улсад 367 нэр төрлийн бараанд харилцан хөнгөлөлт үзүүлэхээр тогтсон. Үүнд: тарифыг тэглэх, бууруулах, квотын хүрээнд тэглэх, квотын хүрээнд хөнгөлөлт үзүүлэх хэлбэрээр зохицуулсан.  

Евразийн эдийн засгийн холбооны техникийн зохицуулалт, тэдгээрт хамаарах бараа бүтээгдэхүүний уялдуулсан код, стандартын жагсаалт:

• • 📄 ЕАЭЗХХ-ны түр Хэлэлцээр Монгол хэлээр (PDF)
  • 📄 ЕАЭЗХХ түр хэлэлцээр англи (PDF)
  • 📄 Евразийн эдийн засгийн холбооны тарифын жагсаалт (PDF)
  • 📄 Монгол Улсын хөнгөлөлт эдлэх барааны жагсаалт (PDF)
  • 📄 Квоттой болон бууруулсан тарифтай барааны жагсаалт (PDF)
  • 📄 ЕАЭЗХХ-ны түр хэлэлцээрийн Гарал үүслийн дүрэм (PDF)
  • 📝 Оросын Холбооны Улсын тулгуур сорилтын лабораториудын жагсаалт (DOCX)